پت  اسكن نوعی تصویربرداری پزشكی هسته ای است كه به منظور تولید تصاویر سه

بعدی و رنگی از عملكردهای درونی بدن صورت میكیرد.در این تصویر برداری ردیاب

پوزیترون ،جفت اشعه گامایی كه از مولكول هایبیولوژیكی  فعال بدن به طور غیرمستقیم

در بدن ساطع میشود را آشكار می كند.

تصاویر توسط كامپیوتر بازسازی و تجزیه و تحلیل می شود.

از پت اسكن اغلب برای دیدن چگونگی مراحل پیشرفت درمان های پزشكی استفاده می شود .اگرچه میتوان از آن برای تشخیص میزان توسعه بیماری نیز بهره برد.برای انجام پت اسكن ،یك داروی رادیواكتیو در سیكلوترون و یا دستگاه های شتاب دهنده تولید می شود.این دارو می تواند به مواد شیمیایی طبیعی بدن ،به عنوان مثال گلوكز،آب،آمونیاك ویا... بچسبد.وقتی این دارو به بدن تزریق شدRadiotracerها در بدن ساخته می شوند.

به عنوان مثال FDG(fluorodeoxyglucose)،داروی رادیو اكتیوی است كه به گلوكز می پیوندد تا یك radiotracer ساخته شود.از آن جا كه بافت های طبیعی در مصرف انرژی با بافت های سرطانی متفاوتند،در نتیجه تراكم FDG در بافتی نشان دهنده ی سرطانی بودن آن است.

از شكسته شدن radiotracer در داخل بدن بیمار پوزیترون ساخته می شود وپت اسكن با آشكار ساختن انرژی گسیل شده توسط پوزیترون،تصویرسازی می كند.

این انرژی به صورت یك تصویر سه بعدی روی مانیتور ظاهر می شود.

چگونگی شكسته شدن radiotracer ها ،عملكرد قسمت های مختلف بدن را نشان می دهد.از طرف دیگر،تصویر پت وجود سطوح مختلف پوزیترون را بر اساس درخشندگی و رنگ نمایش میدهد.

گزارش ارزیابی این تصاویر تنها توسط یك پزشك رادیولوژیست كه متخصص در تفسیر این تصاویر است،صورت می گیرد.

چرا پت اسكن نیاز است؟

از پت اسكن معمولا در كنار اشعه ایكس و MRI استفاده می شود.پزشكان از پت اسكن به عنوان یك تست تكمیلی برای به دست آوردن اطلاعات بیشتر، در كنار روش های اصلی دیگر استفاده میكنند.این اطلاعات بیشتر پزشك را در جهت  انتخاب و یافتن روش درمانی موثرتر یاری میكند.

بزرگترین مزیت پت اسكن،در مقایسه باMRI و سی تی اسكن ،این است كه میتواند عملكرد بدن بیمار را نسبت به آنچه به ظاهر سالم می آید،نشان دهد.

موارد کاربرد پت اسکن:

صرعEpilepsy:

پت اسكن میتواند بخشی از مغزبیماری كه تحت تاثیر صرع قرار دارد را نشان دهد.این موضوع به پزشك كمك میكند كه مناسبترین روش درمانی را انتخاب كند.در حالیكه سی تی اسكن و MRI ،بعد از یك تشنج توصیه میشود.

آلزایمر:Alzheimer disease

پت اسكن با اندازه گیری مقدار جذب قند در مغز دقت تشخیص نوعی ازدمانس را كه اغلب با آلزایمر اشتباه میشود را افزایش میدهد.

سرطان:Cancer

پت اسكن میتواند مرحله ی سرطان و نیز تاثیر ادامه ی شیمی درمانی را به پزشك نشان دهد.پت اسكن چندین هفته بعد از شروع درمان میتواند تعیین كند كه آیا تومور به درمان با تابش پاسخ داده است.

بیماری قلب:Heart disease

پت اسكن محل آسیب دیده در قلب وهرگونه عیب در كار قلب را آشكار میكند.

همچنین از این آزمون برای بررسی میزان جریان خون به قلب و تشخیص بیماری های عروق كرونری ،كه شریان های تغذیه كننده قلب محسوب می شود،استفاده میشود.

دستگاه پت اسكن :

این دستگاه مانند یك دونات بزرگ است وشبیه ماشین آلات مدرنی كه امروزه در سی تی اسكن استفاده میشود.حلقه های این دستگاه هستند كه انرژی ساطع شده از ماده رادیواكتیو بدن را شناسایی میكنند.

در طول پت اسكن چه اتفاقی می افتد؟

در بیشتر موارد نیازی به بستری بودن بیمار در شب قبل از آزمون پت نسیت.به اكثر بیماران گفته میشود از مصرف هرگونه مواد غذایی برای چهار تا شش ساعت قبل از اسكن بپرهیزند.همچنین حداقل 24 ساعت قبل از پت اسكن كافئین مصرف نكنند.

مقداری از رادیودارو یا به بازوی بیمار تزریق و یا به صورت گاز تنفس می شود.رسیدن دارو به هدف مورد نظر 30 الی 90دقیقه طول میكشد.در طول این زمان بیمار باید ثابت بماند و صحبت نكند.گاهی برای آرامش بیمار به وی دیازپام داده می شود.

در مراكز بسیاری بیماران قادرند در طول اسكن موسیقی گوش كنند.

بی حركت بودن بیمار در طول پت اسكن نیز حائز اهمیت است.این فرایند حدود 30 الی 60 دقیقه طول میكشد.

اگر بیمار احساس ناخوشایندی داشته باشد میتواند زنگ اخبار را فشار دهد.

در طول كل فرایند بیمار توسط كارشناس نظاره میشود.

در ضمن پروسه تصویربرداری اصلا دردناك نیست.

بعد از پت اسكن

بیشتر بیماران  می توانند بعد از انجام اسكن به خانه بروند.پزشك بیمار را به مصرف مقدار زیادی مایعات به منظور دفع سریع تر مواد رادیواكتیو از بدن سفارش میكند.كارشناسان معتقدند كه radiotracer ها نباید بیش از 3 الی 4 ساعت در بدن بمانند.

افرادی كه پت اسكن انجام داده اند باید در ساعات اولیه بعد از پت از خانم های باردار و نوزادان  و كودكان خردسال فاصله بگیرند.

ترجمه : مهسا سلیمانی نژاد